slaapmiddelen : voor- en nadelen

Er wordt in onze maatschappij nogal gemakkelijk gegrepen naar een aantal medicijnen die slaapstoornissen tegengaan. Het alom vertrouwde “slaappilletje” , daar is toch niks mis mee ?

Inderdaad, wanneer een gebeurtenis je tijdelijk uit je slaap houdt, kan een verantwoord gebruik van een slaapmiddel de oplossing zijn om dit tijdelijk euvel tegen te gaan, zodat men toch kan blijven functioneren. Slaaptekort wreekt zich immers al snel in lusteloos zijn, zich niet kunnen concentreren, geen fut hebben, negativisme, prikkelbaarheid, tekort aan weerstand…

Zijn de oorzaken echter vaag of blijft de slaapstoornis aanhouden en is er geen fysische oorzaak, dan is er wellicht meer aan de hand en is het nuttig om ook deze oorzaken te zoeken en op een psychotherapeutische wijze verlichting van de slapeloosheid te zoeken. Slaapstoornissen zijn vaak angstgerelateerd. Men heeft een algemeen stressgevoel of men piekert.

Terwijl deze angsten ons slaaptekort bezorgen, kunnen de slaapmiddelen eerder zorgen dat we minder dromen, wat ons eerste ingebouwde systeem is om met moeilijkheden om te gaan. Dit verklaart dat men niet altijd even fit uitgeslapen is na het gebruik van een slaappil.

Het slaapmiddel verhinderd ondertussen ook dat wij zélf controle verkrijgen over onze emoties, wat dan weer onbewust tot onrust kan leiden wegens het controleverlies.  Zo kan een soort cirkel ontstaan van onrust. En op die manier worden we psychisch afhankelijk van deze chemische middelen, die dan als laatste redmiddel worden gezien.

Bovendien zijn ze fysisch verslavend. Men kan al gauw afhankelijk worden van de chemische stoffen. Beter het niet zover laten komen. Heeft men toch al een tijd het slaapmiddel genomen, dan is het belangrijk niet zomaar te stoppen, maar af te bouwen. Vraag raad aan de dokter.

Een aantal natuurlijke middelen bestaan die ook wat rustgevender kunnen werken en niet verslavend zijn. Door er een soort slaapritueel van te maken werkt het dubbel. Het effect is echter niet zo sterk en moet opgebouwd worden. Vandaar dat het in sommige gevallen minder nuttig ervaren wordt of dat men de nodige energie niet kan opbrengen om af te wachten.

In beide gevallen is het goed om tevens psychotherapeutisch te werken.

De voordelen van bijkomende chemische slaapmiddelen moeten dus steeds afgewogen worden tov de nadelen.

De Standaard van donderdag 29 oktober schrijft :

De slaappil verhult al te vaak andere problemen.  

Als het over slaappillen gaat heerst er in ons land een eentje is geentje-mentaliteit. Daardoor lopen patiënten niet alleen het risico op verslaving, die pillen helpen het probleem ook maar zelden. Met die gewoonte komaf maken is een gedeelde verantwoordelijkheid van patiënt , arts en overheid, vinden Sibyl Anthierens (Medisch sociologe UAntwerpen) en Thierry Crhistiaens (huisarts, vakgroep farmacologie UGent)

…  Vlaamse patiënten wachten lang voor ze hulp vragen, soms pas als ze ten einde raad zijn. Iemand verkeert in nood, stapt naar de huisarts en verwacht een snelle oplossing. …En de meest vertrouwde oplossing die dokters kennen is een geneesmiddel voorschrijven, maar dat is niet altijd de beste oplossing. Slaappillen bieden hooguit een tijdelijke oplossing. Ze zijn een vorm van symptoombestrijding. De patiënt ziet het probleem als een losstaand feit, los van andere gebeurtenissen. Dokter en patiënt delen daarin een verantwoordelijkheid en moeten willen werken aan de onderliggende oorzaken. Dat betekent concreet dat niemand anders het probleem van de patiënt kan oplossen, dat slecht slapen dikwijls een reactie is op wat er in zijn omgeving gebeurt en hoe hij er mee omgaat. Uiteraard kan een arts ondersteuning bieden in de aanpak van die problemen of doorverwijzen naar andere diensten of hulp. …

Wij zijn wereldkampioen op het vlak van slaapmedicatie. Nederlanders of Zweden slapen niet beter of slechter dan wij terwijl ze wel twee tot driemaal minder slaapmiddelen gebruiken. Langzaamaan wordt het gebruik ervan zo wijdverbreid dat het normaal wordt geacht. Gebagatelliseerd door patiënt én artsen. Het is inderdaad geen vergif maar wel verslavend met onvoorspelbare bijwerkingen en moeilijk detecteerbare gevolgen. Denk daarbij aan werkongevallen en verkeersongevallen veroorzaakt door slaperigheid en concentratieverlies…

Er is hier zeker ook een plaats weggelegd voor ambulant werkende gedragstherapeuten …”

BRON : De Standaard 29 oktober 2015 . Opinie en analyse.

Ook deze tekst gaat hierover :

Natuurlijke slaapmiddelen als veilig alternatief voor benzodiazepines

Benzodiazepines zijn een klasse van medicijnen die inwerken op het centraal zenuwstelsel. Het zijn kalmeermiddelen, ze hebben een kalmerende, hypnotische, angst remmende werking. Er zijn heel veel verschillende benzodiazepines, maar de bekendste is waarschijnlijk diazepam (Valium).

De effectiviteit van benzodiazepines wordt betwist. Steeds meer onafhankelijke onderzoekers stellen vast dat ze op lange termijn niet beter werken dan een placebo. Bij sommige mensen kunnen ze angst of slapeloosheid een tijdje verbeteren, maar op lange termijn hebben ze meer nadelen dan voordelen. Ze werken verslavend, zodat je op den duur niet meer zonder kan (of wil). Bovendien ontwikkel je na een tijdje tolerantie en moet je moet steeds hogere doses nemen. Maar het grootste minpunt zijn de (gevaarlijke) bijwerkingen, vooral wanneer ze gecombineerd worden met andere kalmeermiddelen en alcohol. Benzodiazepines dragen zelfs bij aan de toename van agressie en zinloos geweld in de maatschappij.

Planten zoals valeriaan, citroenmelisse en passiflora zijn een uitstekend natuurlijk hulpmiddel voor slaapproblemen die veroorzaakt worden door spanning, angsten, psychische stress, piekeren, malende gedachten, alcoholmisbruik, menopauze, rusteloze benen, enz. Wanneer je ze neemt voor je gaat slapen, ben je ontspannen, zodat je gemakkelijker in slaap valt. Ook wanneer je niet meteen in slaap valt, word je daar niet onrustig van, je gaat niet liggen woelen. Ze verbeteren bovendien de slaapkwaliteit en vooral het doorslapen. Wanneer je ’s nachts toch wakker wordt, val je snel weer in slaap omdat je helemaal ontspannen bent. Mensen die al lange tijd slecht slapen en ’s morgens niet goed uit bed geraken, merken dat ze veel beter uitgeslapen zijn en vroeger kunnen opstaan.

Deze planten zijn een uitstekend alternatief voor farmaceutische slaap- en kalmeermiddelen. Ze werken minder sterk, maar ze hebben geen bijwerkingen. Het belangrijkste voordeel is dat ze je overdag niet suf maken. Ze moeten echter wel als tijdelijke hulpmiddelen beschouwd worden. Om blijvend van slaapproblemen verlost te worden, moeten de oorzaken volledig aangepakt worden.

Ook melatonine is een veilig alternatief voor slaapmiddelen. Het is een hormoon dat we normaal zelf aanmaken uit serotonine wanneer het donker wordt. Het zorgt er niet alleen voor dat je in slaap valt, maar verbetert ook de kwaliteit van je slaap. De aanmaak van melatonine wordt vooral verstoord wanneer je overdag niet voldoende blootgesteld wordt aan zonlicht en ’s avonds te veel blootgesteld wordt aan kunstlicht. Maar ook een gebrek aan beweging, een gebrek aan bepaalde voedingsstoffen, stress en andere factoren kunnen de aanmaak van melatonine remmen.

BRON : bericht van het tijdschrift PlaceboNocebo (Uitgeverij VorthexAequo).